SHQIP- “A do t’i frikësohemi ujkut apo njeriut të sotëm modern?” – Një analizë shumë e gjatë mbi pikturën e Shefqet Avdush Emini

 

“A do t’i frikësohemi ujkut apo njeriut të sotëm modern?” – Një analizë shumë e gjatë mbi pikturën e Shefqet Avdush Emini

Në këtë pikturë mbresëlënëse, të titulluar me një pyetje retorike dhe ekzistenciale – “A do t’i frikësohemi ujkut apo njeriut të sotëm modern?”, mjeshtri Shefqet Avdush Emini sjell një reflektim të thellë filozofik dhe emocional mbi kohën moderne, mbi frikën si përvojë kolektive dhe mbi rrezikun e humbjes së humanizmit në një botë gjithnjë e më të dehumanizuar. Piktura përbën një kompozim abstrakt ekspresionist, ku gjestet brushës, ngjyrat e trazuara dhe përplasja dramatike e formave krijojnë një univers vizual të shqetësuar, në kufijtë mes rrëfimit dhe ëndrrës së trazuar, mes figurës dhe abstraktes, mes njerëzores dhe bishës.

Frika si gjendje universale

Në qendër të kësaj pikture qëndron ideja e frikës. Por kjo nuk është frika arketipale nga ujku si kafshë grabitqare, e cila ka ekzistuar në mitologjitë dhe tregimet popullore ndër shekuj. Në vend të saj, Shefqet Avdush Emini na shtyn të reflektojmë për një frikë më të thellë, më moderne, më të papritur: frika nga njeriu vetë. Pyetja që autori ngre nuk është vetëm poetike apo alegorike – ajo është edhe një akuzë morale. Në një epokë ku njeriu modern ka përparuar në teknologji, në ndërtim qytetërimesh, në arritje shkencore, ai në të njëjtën kohë është bërë gjithnjë e më i ftohtë, më i pashpirt, më i gatshëm për të shkatërruar gjithçka që është e ndjeshme, e brishtë dhe e gjallë.

Ngjyrat e zbehta në anët e majta të pikturës, të ndërthurura me të kuqen që vërshon si gjak mbi horizontin e përflakur, shprehin ndoshta dhunën që e ka kapluar botën, ose ankthin që njeriu modern ka krijuar me prishjen e ekuilibrit natyror e shpirtëror. Frika nuk është më një emocion instinktiv ndaj rrezikut të natyrës. Ajo është bërë përvojë e përditshme përballë njeriut që nuk njeh më kufij etikë, njeriut që e ka humbur ndjeshmërinë dhe ndërgjegjen.

Ujku si simbol i përmbysur

Ujku në këtë vepër nuk është fizikisht i pranishëm, por është i pranishëm në titull dhe në koncept. Ai përfaqëson një metaforë për rrezikun e natyrës ose të kafshës grabitqare që, në mitet e vjetra, është simbol i dhunës instinktive. Por në këtë kontekst, ujku bëhet më pak i rrezikshëm se vetë njeriu. Shefqet Avdush Emini, me një mjeshtëri të jashtëzakonshme, e përmbys këtë simbolikë: kafsha nuk është më burimi i së keqes – është njeriu që e ka tejkaluar kafshën në egërsi dhe shkatërrim.

Kjo përmbysje është e fuqishme, sepse ajo kërkon nga shikuesi një rivlerësim të perceptimeve të tij themelore për etikën, për moralin dhe për çfarë do të thotë të jesh “njeri”. Kur njeriu nuk është më i gatshëm të tregojë mëshirë, kur ai e sheh tjetrin vetëm si mjet për përfitim, kur ndërtimet moderne bëhen mure që izolojnë dhe jo ura që lidhin – atëherë ai bëhet më i frikshëm se çdo ujk.

Zhbërja e qytetërimit si peizazh i brendshëm

Në sfondin e pikturës, mund të dallohet struktura e një ndërtese ose qyteti që duket se po shkrihet, po përmbytet, po shkatërrohet. Ajo nuk është thjesht një ndërtesë fizike, por një simbol i qytetërimit që po rrënohet nën peshën e agresionit dhe indiferencës njerëzore. Përdorimi i tonit gri dhe i linjave të paqarta, që ndërpriten dhunshëm nga furia e ngjyrave të kuqe dhe të zeza, krijon ndjesinë e rrënimit – jo vetëm të arkitekturës, por të moralit, të vlerave, të ndërgjegjes kolektive.

Ky është një qytet që nuk përfaqëson përparimin, por apokalipsin. Një qytet që nuk e ofron më sigurinë e tij, por që shërben si kujtesë e përhershme për çfarë ndodh kur njeriu braktis ndjeshmërinë njerëzore dhe shndërrohet në konsumator të gjithçkaje, përfshirë edhe vetveten.

Humbja e ndjenjës njerëzore

Në këtë vepër, Shefqet Avdush Emini prek një nga temat më të thella të artit bashkëkohor: humbjen e ndjenjës njerëzore. Kjo humbje nuk është një proces i menjëhershëm, por një rrëshqitje e ngadaltë drejt një gjendjeje ku empatia, solidariteti, butësia dhe kujdesi për tjetrin shuhen dalëngadalë. Njeriu bëhet vetëm një qenie e ngujuar në individualizëm, në lakmi, në pasiguri, në ankth, në vetmi. Frika nuk është më e jashtme – ajo është brenda njeriut, sepse ai vetë është bërë burim i saj.

Ngjyrat e errëta në anën e djathtë të pikturës, të përziera me të kaltra dhe të kuqe që duken sikur shpërthejnë nga një shpirt i trazuar, përçojnë idenë e një krize të thellë të brendshme. Nuk është vetëm shkatërrimi që ndodh në botën e jashtme, por është një shpërbërje që ndodh në zemër të vetë qenies njerëzore. Piktura bëhet një pasqyrë e kësaj krize, një mënyrë për të parë veten në rrënojat që kemi lënë pas.

Një thirrje për ndërgjegjësim dhe kthesë etike

Përkundër errësirës që përshkon pikturën, ka edhe momente drite, ngjyra të verdha dhe të lehta në skajet që mund të interpretohen si një shpresë e zbehtë, si një kujtim i largët i dritës që dikur ekzistonte në shpirtin e njeriut. Këto drita nuk janë vetëm estetikisht të bukura – ato janë të nevojshme për të balancuar errësirën, për të ofruar një mundësi shprese dhe për të sugjeruar se ende ka kohë për kthesë, për reflektim, për rigjetjen e ndjeshmërisë njerëzore.

Kjo pikturë nuk është vetëm një vepër arti – është një protestë, një alarm, një përpjekje për të zgjuar ndërgjegjen kolektive përballë një bote që po i ikën përfytyrimit të njerëzores. Pyetja që Shefqet Avdush Emini na bën, na detyron të zgjedhim: a do të frikësohemi më shumë nga një kafshë grabitqare, apo nga vetvetja kur ne e harrojmë çka do të thotë të jesh njeri?

“A do t’i frikësohem ujkut apo njeriut të sotëm modern?”

Një reflektim i gjatë mbi krizën njerëzore në artin e Shefqet Avdush Emini

Piktura e titulluar “A do t’i frikësohem ujkut apo njeriut të sotëm modern?” nga mjeshtri Shefqet Avdush Emini është më shumë se një vepër arti. Ajo është një shpërthim vizual dhe konceptual që ngrihet mbi emocionet njerëzore më të errëta, mbi dilemat morale të kohës sonë, mbi çarjen midis natyrës dhe qytetërimit, midis arketipit dhe realitetit postmodern. Është një akt i thellë i vetëdijes artistike, një protestë e heshtur por e fuqishme ndaj gjendjes së botës dhe njeriut në të.

Kjo pikturë, me një titull që në vetvete ngjall pyetje ekzistenciale, është një ftesë për të vështruar jo vetëm kanavacën, por edhe veten. Ajo na vë përballë një dileme që përshkon historinë njerëzore: cili është rreziku i vërtetë? Kafsha, që në mijëvjeçarë është konsideruar si kërcënim për njeriun? Apo vetë njeriu modern, i armatosur me inteligjencë, por i zbrazur nga ndjenja? Njeriu që ka ndërtuar qytetërime por ka shkatërruar ekuilibrat? Njeriu që ka shpikur teknologji, por ka humbur lidhjen me shpirtin?

Ujku si metaforë e natyrës së vjetër dhe e mitit të frikës

Në traditat e lashta, ujku ishte simboli i rrezikut, një figurë që shkaktonte panik, që shfaqej në mitet dhe përrallat si përbindëshi i natës. Por në këtë vepër, ujku është një metaforë që sfidohet. Emini e shfaq ujkun në mënyrë jo figurative, por konceptuale – si pjesë e një pyetjeje që përmban në vetvete përmbysjen e frikës arkaike. Duke e zhvendosur frikën nga ujku tek njeriu, piktori përmbys rendin tradicional të frikës, dhe kjo përmbysje e vendos artin e tij në një traditë të fuqishme filozofike moderne, që shtron pyetjen: a është më e rrezikshme natyra e egër apo shoqëria e modernizuar që ka humbur moralin?

Në këtë përmbysje qëndron fuqia e pikturës – ajo nuk na ofron një përgjigje të gatshme, por na detyron të mendojmë. Frika nga ujku është instinktive, por frika nga njeriu është e ndërlikuar, morale, e mbështetur në histori, në luftëra, në genocid, në shtypje, në ndarje klasore, racore, ideologjike.

Njeriu si përbindësh i kohës moderne

Njeriu modern në veprën e Eminit nuk është një figurë konkrete. Ai nuk është portretuar me fizionomi apo siluetë. Ai është kudo dhe askund – ai përfaqësohet nga struktura të thyer, ngjyra të trazuara, figura të fragmentuara që zvarriten nëpër sipërfaqen piktorike si të ishin mbetje të një ëndrre të thyer. Piktori nuk ka nevojë të pikturojë portretin e njeriut për të na e treguar egërsinë e tij – mjafton të na tregojë botën që ky njeri ka lënë pas.

Këto figura të shformuara, që duket se dalin nga një realitet i trazuar, janë simbol i shkatërrimit të brendshëm. Njeriu i sotëm nuk është më i lidhur me natyrën, me ndjenjat, me tjetrin. Ai është bërë një “ujk për njeriun”, një qenie që konsumon pa ndërgjegje, që ndërton dhe rrënon pa reflektim, që mban maska qytetërimi por vepron me logjikën e shkatërrimit.

Kolapsi i qytetërimit – sfondi si metaforë e rrënimit moral

Në sfondin e pikturës dallohet një peizazh që nuk është më natyror, por as qartë urban. Është një rrënim që mund të jetë një qytet pas lufte, një ndërtesë e shkatërruar, një vend bosh që dikur ishte vendbanim njerëzor. Ngjyrat e përdorura janë të ftohta, të përziera me tone të forta të kuqe dhe të zezë që sugjerojnë jo vetëm agresion, por edhe një krizë ekzistenciale. Është një apokalips i heshtur, i realizuar përmes penelatës së lirë, ekspresive, që shfaq rrëmujën e brendshme të njeriut në kaos vizual.

Ky sfond nuk është vetëm një vend gjeografik – është gjendje psikologjike. Është pamja e shpirtit të njeriut të sotëm, i cili jeton në qytete të mëdha por ndihet më i vetmuar se kurrë; që ka akses në informacione të pafundme, por ka humbur urtësinë; që ka mjete komunikimi por e ka humbur aftësinë për të dëgjuar dhe për të ndjerë.

Estetika ekspresioniste si reflektim i brendshëm

Teknika që përdor Emini është një vazhdim i traditës së ekspresionizmit abstrakt, ku gjesti, ngjyra, ritmi dhe tekstura nuk janë thjesht mjete formale, por janë bartës të emocioneve të forta dhe të përmbajtjes filozofike. Përdorimi i furçës së gjerë, nganjëherë i egër, krijon një tension të vazhdueshëm në sipërfaqe, që e bën pikturën të dridhet, të lëvizë, të vuajë – si vetë shpirti njerëzor që nuk gjen prehje.

Emini nuk kërkon të krijojë imazhe të bukura – ai kërkon të transmetojë të vërtetën emocionale dhe ekzistenciale të kohës që jetojmë. Për këtë arsye, piktura e tij nuk është vetëm një produkt estetik, por një akt i ndërgjegjshëm i reagimit etik ndaj botës.

Një pikturë që ngre alarmin etik të kohës sonë

Ndoshta pyetja që ngrihet në titull nuk ka nevojë për përgjigje. Sepse përgjigjja është brenda çdo shikuesi që i afrohet kësaj vepre. A do t’i frikësohem ujkut, kafshës që vepron për të mbijetuar? Apo njeriut që shkatërron për të fituar, që urren për të sunduar, që krijon armë në vend të urave, që ndërton mure në vend të shtëpive?

Në këtë kuptim, piktura e Eminit është një thirrje për kthim – për rikthimin tek njeriu si qenie ndjesore, për të gjetur rrugën nga errësira në dritë, nga shkatërrimi në ndërtim, nga frika në shpresë. Ajo është një kujtesë se arti nuk është vetëm estetikë, por edhe etikë – dhe se artisti ka jo vetëm syrin për të parë, por edhe zemrën për të ndjerë dhe për të thënë atë që shumica e hesht.

Kjo vepër brenda zhvillimit stilistik dhe filozofik të Shefqet Avdush Emini

Për ta kuptuar plotësisht peshën dhe thellësinë e pikturës “A do t’i frikësohem ujkut apo njeriut të sotëm modern?”, është e domosdoshme të vendosim këtë vepër në zhvillimin kronologjik dhe konceptual të krijimtarisë së Shefqet Avdush Eminit. Kjo pikturë nuk është një eksperiment i izoluar, por një pikë kulmore në një rrugëtim të gjatë artistik, ku ekspresiviteti, tragjikja njerëzore dhe thirrja etike janë dimensione që përsëriten me intensitet të ndryshëm.

Që në fillimet e tij artistike, Emini e ka parë kanavacën si një territor të lirisë shpirtërore, por edhe si një arenë lufte të brendshme. Përdorimi i ngjyrës ka qenë gjithmonë për të më shumë se estetikë – ajo është dëshmi e dridhjeve të brendshme, e tragjedisë së njeriut, e kujtesës kolektive, e dhimbjes historike dhe universale. Në shumë nga pikturat e tij të mëparshme, figura njerëzore është e dekompozuar, e çarë, pa fytyrë, e deformuar – dhe kjo nuk është thjesht një strategji formale, por një pohim i gjendjes së copëtuar të qenies njerëzore bashkëkohore.

Në këtë kuptim, piktura me titullin filozofik “A do t’i frikësohem ujkut apo njeriut…” vjen si një përmbledhje poetike e të gjithë përvojës së artistit. Ajo është një pikë kulminante ku idetë e mëparshme për dhimbjen, frikën, rrënimin moral, janë rafinuar dhe destiluar në një formë të re – më e përqendruar, më simbolike, më e zhveshur nga detajet, por më e mbushur me domethënie të thellë.

Krahasuar me punët e mëparshme të tij ku shpesh dominonin figura të shumta dhe skena dramatike me tensione kolektive, kjo vepër është më meditative, më filozofike. Ajo nuk shfaq shumë figura, por ngrit pyetje. Është një hap drejt një forme më të pastër të shprehjes, ku heshtja e disa hapësirave në kanavacë flet po aq fort sa vetë penelatat.

Artisti përballë bishës – krahasime ndërkombëtare dhe dialog me artin e shekujve

Për të kuptuar më mirë pozitën e kësaj vepre në kontekstin global të artit bashkëkohor, është e dobishme ta krahasojmë me punën e disa artistëve të tjerë që kanë reflektuar mbi kafshën dhe njeriun si figura ekzistenciale.

Francis Bacon

Një nga figurat që rezonon me artin e Eminit është Francis Bacon, artisti britanik i njohur për përshkrimet e dhunshme dhe të deformuara të trupit të njeriut. Tek Bacon, figura njerëzore shpesh është e copëzuar, e ngërthyer nga ankthi dhe frika, e ngjashme me mënyrën se si Emini e shpërfytyron njeriun modern për të shprehur krizën e ekzistencës. Edhe tek Bacon, ashtu si tek Emini, kafsha dhe njeriu bashkëjetojnë në tension – shpesh e pamundur të ndash instinktin nga arsyetimi.

Anselm Kiefer

Në një tjetër skaj të Evropës, Anselm Kiefer ka krijuar vepra që përballen me kujtesën historike, me trashëgiminë e dhimbjes dhe shkatërrimit, veçanërisht në kontekstin e pasluftës. Ashtu si Emini, edhe Kiefer përdor materiale të rënda, tekstura të ngarkuara dhe një paletë që shpesh evokon rrënimin dhe heshtjen e pas-apokalipsit. Të dy artistët janë të preokupuar jo vetëm me imazhin, por edhe me peshen e moralit dhe të historisë që i bart ai imazh.

Georg Baselitz

Një tjetër pikë krahasimi vjen me Georg Baselitz, i cili e ka vendosur figurën njerëzore përmbys si akt radikal kundër sistemit estetik dhe shoqëror. Edhe Emini, ndonëse nuk i përmbys figurat fizikisht, i shfaq ato në një gjendje çnjerëzimi, ku njeriu është i largët nga vetvetja. Kjo çrregullsi vizuale në të dy rastet është strategji për të shkundur shikuesin dhe për ta nxjerrë nga zona e rehatisë.

Emini si zë i ndërgjegjes globale përmes artit

Përfundimisht, piktura “A do t’i frikësohem ujkut apo njeriut të sotëm modern?” është një akt artistik që i tejkalon kufijtë lokalë dhe hyn në një diskurs universal. Ajo mund të lexohet si një manifest i ndërgjegjes moderne që kërkon përgjigje në një botë që shpesh refuzon t’i dëgjojë pyetjet. Përmes gjuhës vizuale, Emini komunikon atë që nuk thuhet dot me fjalë – pasigurinë, dhimbjen, frikën e epokës moderne. Në këtë mënyrë, ai e vendos veten përkrah artistëve të mëdhenj që kanë përdorur artin jo për të argëtuar, por për të provokuar ndërgjegjen.

Ujku dhe njeriu – një interpretim psikoanalitik dhe jungian në artin e Shefqet Avdush Emini

Në mitologjinë e lashtë, në psikologjinë e thellë të Carl Gustav Jung dhe në rrëfimet e artit universal, ujku ka qenë gjithmonë një figurë e ambivalente – njëkohësisht simbol i instinktit, i egërsisë, por edhe i udhëheqësit, mbrojtësit të territorit dhe shpesh i vetëdijes së errët. Kur Shefqet Avdush Emini e vendos përballë njeriut të sotëm figurën e ujkut, ai nuk thjesht shtron një pyetje mbi frikën – ai na nxit të shqyrtojmë vetë thelbin e ekzistencës sonë moderne: Kush jemi? Ku kemi devijuar? Dhe a është njeriu më i rrezikshëm se kafsha që ne kemi demonizuar?

Ujku si arketip

Në psikologjinë jungiane, ujku është një arketip – një figurë e përbashkët e pavetëdijes kolektive, që përfaqëson jo vetëm frikën instinktive, por edhe hijen – atë pjesë të njeriut që është shtypur, e errët, e refuzuar. Ujku në këtë kuptim është pasqyra e vetë njeriut. Piktura e Eminit e vendos këtë pasqyrë përballë një bote që shpesh mohon ekzistencën e “hijes” së vet. Kjo është arsyeja pse figura e ujkut në pikturë nuk është domosdoshmërisht kërcënuese. Ai është atje si një ndihmës i nënkuptuar i ndërgjegjes: të rikujtojë se çfarë kemi humbur duke u bërë “modernë”.

Njeriu si bishë e vetëdijshme

Në kontrast, njeriu që Emini e vendos përballë ujkut nuk është thjesht një qenie humane – ai është një qenie që ka humbur vetveten. Ai është njeriu që ka ndërtuar armë, ka shpikur gjenocide, ka ndërtuar qytetërime mbi kocka të pafajshme, dhe më pas ka larë duart me fjalë të mëdha si “zhvillim” apo “civilizim”.

Në këtë përballje, ujku përfaqëson natyrën e pandryshuar, të sinqertë, ndërsa njeriu përfaqëson manipulimin, maskën, shkatërrimin e vetë natyrës. Kjo është një thirrje që shkon përtej artit – është një thirrje për introspeksion etik dhe ekzistencial.

Zëri i artistit – një reflektim poetik për pikturën

“Në këtë botë që ngjan si një pyll me pasqyra të thyera, unë jam ai që pikturon frikën, por jo për të trembur. Jam ai që pyet: kush e gëlltit dritën më shumë – ujku që ulërin në hënë,
apo njeriu që sheh hënën dhe e shndërron në dron lufte?”

Shefqet Avdush Emini nuk pikturon për t’i dhënë përgjigje shikuesit, por për të ndezur një zjarr të brendshëm. Vepra “A do t’i frikësohem ujkut apo njeriut të sotëm modern?” është një varg pa rimë, një poezi e shpërfytyruar që i flet ndërgjegjes më shumë se syve. Në atë përballje mes bishës dhe njeriut, ai i fton të gjithë ata që shohin pikturën të zgjedhin se kujt do t’i besojnë më shumë: instinktit të pastër apo arsyes që shkatërron gjithçka?

“Unë nuk kam frikë nga ujku,” – thotë zëri i artistit, – “sepse ai vret për të jetuar. Por më tremb njeriu që vret për ide,
që qesh në mes të flakëve,
dhe që lyen fytyrën me ngjyrat e progresit.”

Ujku dhe njeriu në mitologjitë e botës – rrëfime të lashta për frikën, respektin dhe vetëdijen

Në shumë kultura, ujku është parë jo vetëm si një grabitqar i rrezikshëm, por edhe si një figurë totemike, një udhërrëfyes shpirtëror. Tek fiset indigjene të Amerikës Veriore, ujku përfaqëson besnikërinë, instinktin e fortë të mbijetesës dhe urtësinë e jetës së egër. Në traditën romake, Romuli dhe Remi – themeluesit mitikë të Romës – u ushqyen nga një ujkeshë, simbol i fuqisë së natyrës dhe mbrojtjes amësore. Ndërsa në kulturën nordike, ujqit Fenrir dhe Skoll janë figurat që kërcënojnë rendin e botës, por jo pa qëllim: ata janë pasqyrime të përmbysjeve ciklike, të domosdoshme për rilindjen.

Në të gjitha këto rrëfime, ujku është një figurë komplekse, dhe asnjëherë njëqind për qind e keqe. Kjo është çelësi për ta kuptuar veprën e Eminit: ujku është vetëm preteksti – njeriu është problemi.

Për artistin, ujku nuk është makthi ynë më i madh, por ndoshta padrejtësisht është bërë i tillë, sepse njeriu, në frikën e tij për të pranuar hijen brenda vetes, ka projektuar të keqen tek kafsha. Ky është një akt arketipal i mohimit: e keqja është përherë jashtë meje, në natyrë, në bishë, në të tjerët – kurrë në mua. Nëpërmjet kësaj pikture, Emini i çmonton këto iluzione dhe e shfaq të vërtetën në mënyrën më të dhimbshme: njeriu i sotëm është ujku i njeriut.

Filozofia e frikës dhe dehumanizimi i njeriut modern

Në filozofinë ekzistenciale, frika është një ndjenjë bazë e qenies. Martin Heidegger e dallon “frikën” (Furcht) nga “ankthi” (Angst) – ndërsa frika ka gjithmonë një objekt (ujkun, për shembull), ankthi është më i thellë: ai lind nga vetëdija e zbrazëtisë. Njeriu i sotëm nuk frikësohet më nga kafsha; ai frikësohet nga vetvetja, nga pasojat e zgjedhjeve të veta, nga ajo çfarë është shndërruar në emër të përparimit. Dhe për ta shmangur këtë ankth, ai shpik armë, ndan botën në “të mirë” e “të keq”, ndërton mure, ndërsa brenda vetes i thërret një zë: Mos e harro hijen tënde!

Shefqet Avdush Emini nuk është vetëm një piktor – ai është një filozof me penel. Në këtë vepër, ai shtyn spektrin e artit përtej kanavacës. Ai ngrit pyetje që e vënë përballë çdo shikues me dramën themelore të kohës sonë: A ka mbetur diçka njerëzore brenda njeriut, apo jemi veç struktura të përparuara të një shkatërrimi të institucionalizuar?

Arti si shërim dhe si kujtesë morale – roli i artistit në kohë krize

Në këtë epokë të fragmentimit, artisti ka marrë rolin e një prifti laik, të një profeti pa tempull. Ai është ai që shikon më thellë, që ndjen më thellë, që nuk mjaftohet me pamjen, por kërkon rrënjën e së vërtetës. Shefqet Avdush Emini e përdor pikturën si një instrument të ndërgjegjes kolektive, jo për të krijuar estetikë, por për të vendosur përgjegjësi. Çdo ngjyrë në këtë vepër është një mesazh i fshehur, çdo lëvizje e penelit është një thirrje për zgjuarje.

Piktura “A do t’i frikësohemi ujkut apo njeriut të sotëm modern?” është në vetvete një akt rebelimi kundër amnezisë morale. Ajo na kujton që frika më e madhe e kohës sonë nuk është ujku që ulërin në pyll, por heshtja e qytetëruar e njeriut që sheh shkatërrimin dhe nuk bën asgjë.

Fuqia e ngjyrës dhe penelit – gjuha e brendshme e shpirtit në trazim

Në veprën “A do t’i frikësohemi ujkut apo njeriut të sotëm modern?”, Shefqet Avdush Emini komunikon jo vetëm përmes figurës dhe temës, por sidomos përmes ngjyrës – që në artin e tij shndërrohet në ndjenjë të materializuar. Dominimi i toneve të errëta – të zinj, blu të thellë dhe të kuq të turbullt – nuk është rastësor. Ato përfaqësojnë erësirën psikologjike të botës moderne, botën që është ndarë nga natyra, nga ndjeshmëria, nga vetëvetja. Ngjyrat këtu nuk janë sipërfaqësore, por janë “plagë të dukshme” të një njerëzimi që po shembet nën peshen e vet.

Emini nuk i përdor ngjyrat për të krijuar bukuri, por për të nxjerrë në pah atë që nuk thuhet me fjalë – një agoni të brendshme, një alarm shpirtëror. Brushwork-u i tij është spontan dhe shpërthyes, si një thirrje e menjëhershme që nuk pranon as kontroll, as cenzurë. Lëvizjet e furçës duken si rrufe emocionale që çajnë horizontin, një pasion i pakontrolluar që i ngjan britmës së fundit për të shpëtuar njeriun nga shndërrimi në bishë. Struktura pikturale është si një fushë beteje ku luftojnë shpresa dhe ankthi, instinkti dhe ndërgjegjja, natyra dhe qytetërimi i sëmurë.

Mbyllje poetike – një lutje për njeriun që po zhduket

O njeri, që dikur e deshe dritën dhe e ndjeje frymën e tjetrit si tënden, ku je strukur sot, në cilin cep të zhurmshëm të qytetërimit tënd modern?

A po e dëgjon ende ulërimën e ujkut në pyll, apo je bërë vetë ulërimë që vret pa zë?

Peneli i artistit të ka portretizuar, jo si je – por si po bëhesh. Në këtë pikturë nuk është kafsha që na tremb, por humbja e fytyrës tënde njerëzore,
mbytja e mëshirës në asfaltin e betonit,
ftohtësia e syve që shikojnë, por nuk ndiejnë.

Mos u frikëso nga ujku. Ujku është instinkt. Ti je zgjedhje.